บัวหิมะ

Medicinal Herbs - Snow Lotus

แปลโดย อัล-ฮิลาล

http://www.chinesemuslimthailand.com/

 

บัวหิมะ (Snow lotus = Saussurea involucrata) อาจเรียกว่า บัวหิมะพันปี, บัวหิมะหมื่นปี เป็นสมุนไพรชนิดพิเศษของจีน สูงค่า และหายากยิ่ง บัวหิมะเติบโตในร่องหิน โขดหิน และไหล่ภูเขาสูงที่มีอากาศเย็นจัดหรือบริเวณที่ราบสูงมีหิมะปกคลุมทั้งปี เช่น บริเวณเทือกเขาเทียนซาน (เทียนซัน Tianshan) เทือกเขาคุนหลุน (คุนลุน, คุนลุ้น) และเทือกเขาอัลไต ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร ซึ่งเรียกว่า บัวหิมะซินเจียง (Xinjiang Snow Lotus หรือ Xuehehua) ในหนังจีนกำลังภายในหลายเรื่อง บัวหิมะถือเป็นยาวิเศษช่วยสลายสารพิษ จอมยุทธ์ต้องดั้นด้นไปหาด้วยความลำบากลำบน

บัวหิมะเติบโตในบริเวณที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 3000 - 4000 เมตรขึ้นไปซึ่งแม้ในฤดูร้อนภูเขาก็ยังมีหิมะปกคลุม บัวหิมะเติบโตอย่างช้าๆ แต่ทนทานมาก โดยปกติเมล็ดของบัวหิมะเพียง 5% เท่านั้นที่เติบโตจนออกดอกได้ และใช้เวลา 3 ปีกว่าจะเก็บเกี่ยว ดอกบัวหิมะบานช่วงเดือนกรกฎาคมและสิงหาคมของทุกปี ดอกเป็นสีขาวหรือเขียวอ่อน ดูคล้ายดอกบัวขนาดใหญ่ เบ่งบานท้าทายลมและหิมะ ส่งกลิ่นหอมอบอวลไปทั่ว

คนเลี้ยงสัตว์แถบภูเขาถือว่าดอกบัวหิมะเป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภ เป็นดอกไม้ศักดิ์สิทธิ์ หากใครได้เห็นถือเป็นบุญตา มีตำนานเล่าขานว่า เมื่อราชินีสวรรค์แห่งทะเลสาบหยก (Jade Lake) เสด็จลงมาอาบน้ำยังทะเลสาบเทียนชี หรือทะเลสาบสวรรค์ (Tianchi หรือ Heavenly Lake) ที่ซินเจียง เหล่านางฟ้าจะโปรยดอกบัวหิมะลงมา ทำให้ยอดเขาสูงชันกว่า 5,000 เมตรปกคลุมด้วยหิมะที่อยู่ฝั่งตรงข้ามกับทะเลสาบสะท้อนความงามของเทพธิดาเป็นที่จับตาน่าหลงใหลยิ่ง บัวหิมะจึงถูกนับถือเป็นดอกไม้ล้ำค่า ชาวบ้านเชื่อกันว่าหากได้ดื่มน้ำค้างจากกลีบดอกบัวหิมะแล้ว อาการป่วยไข้จะปลาสนาการ และมีชีวิตยืนยาวยิ่งขึ้น

ประเทศจีนได้บันทึกความสำคัญของบัวหิมะไว้ตั้งแต่โบราณ เช่นในหนังสือ The New Edition of Chinese Medicine เขียนสมัยราชวงศ์ถัง (ค.ศ.618-907) ระบุไว้ว่า แถบตะวันตกของจีนมีตัวยามีค่ากว่า 140 ชนิด และหนึ่งในนั้นคือ บัวหิมะ

ส่วนหนังสือ The Appendix to Compendium of Materia Medica สมัยราชวงศ์ชิง (ค.ศ.1644-1911) บันทึกว่า "ในแถบหนาวเย็นที่ปกคลุมไปด้วยหิมะ และหิมะไม่ละลายแม้จะเป็นฤดูใบไม้ผลิหรือหน้าร้อน มีพันธุ์ไม้มีค่าเติบโตขึ้นมา แลดูเหมือนดอกบัวใหญ่ดอกหนึ่ง สวยงาม น่ารัก และงามสง่าท่ามกลางสีขาวโพลนของหิมะ ดอกบัวหิมะบนยอดสูงสุดของเทือกเขานั้นนับเป็นยอดของบัวหิมะ ส่วนดอกที่เติบโตบริเวณถัดมาก็จะด้อยค่าลงตามลำดับ หากเจ้ามีโอกาสได้เห็นดอกบัวหิมะ นับเป็นบุญของเจ้าที่จะได้เชยชม แต่หากเจ้าบอกความนี้กับผู้ใด ดอกบัวหิมะจะหลบลี้และหายไปจากสายตาเจ้าทันที" ข้อความดังกล่าวราวกับจะบอกว่า บัวหิมะเป็นดอกไม้ที่มีวิญญาณเช่นเดียวกับโสม ที่หากรู้ว่ามีผู้ใดเปิดเผยความลับเรื่องหางของเธอแล้ว เธอจะหายวับไปกับดงหิมะทันทีเช่นกัน

เนื่องจากเติบโตในบริเวณอากาศหนาวเย็นมาก ดอกบัวหิมะจึงมีรสขมเล็กน้อย ในปัจจุบันบัวหิมะใช้ทำยา ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ และผลิตภัณฑ์เสริมความงามกว่า 50 ชนิด มีสรรพคุณหลายประการเช่น ช่วยป้องกันอาการไข้ ขับสารพิษ ลดอาการเจ็บปวดจากสาเหตุการเป็นโรครูมาตอยด์ บำรุงเลือด ฟื้นฟูสภาพไต และ เป็นยาอายุวัฒนะ ปรับความสมดุลย์หยิน-หยางของร่างกาย บำรุงเลือด โดยเฉพาะสตรีที่ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือปวดประจำเดือนบ่อย รักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก ไฟไหม้ตามร่างกาย ฝ้า ตกกระ กลาก เกลื้อน แมลงสัตว์กัดต่อย รวมไปถึง ฮ่องกงฟุต และริดสีดวงทวาร อีกทั้งช่วยบำรุงผิวพรรณ โดยมีผลิตภัณฑ์ทั้งที่เป็นแบบบริสุทธิ์ 100% หรือนำไปผสมกับตัวยาอื่นๆ 

จีนส่งออกบัวหิมะมากกว่าปีละ 5 ล้านดอก มีบริษัทในซินเจียงทำธุรกิจเกี่ยวกับบัวหิมะกว่า 100 แห่งซึ่งทุกแห่งต้องมีใบอนุญาตจากรัฐบาล และเนื่องจากความต้องการสูงมาก แต่ปริมาณบัวหิมะเริ่มน้อยลงเรื่อยๆ รัฐบาลจีนจึงควบคุมการเก็บดอกบัวหิมะอย่างเข้มงวด รวมทั้งพยายามหาวิธีอนุรักษ์และขยายพื้นที่การปลูกมากขึ้น โดยเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมาหน่วยงานของรัฐเริ่มเพาะบัวหิมะในห้องแล็บก่อนจะนำไปปลูกในร่องหิน อัตราการรอดของบัวหิมะแบบนี้สูงกว่า 90% ซึ่งในอนาคตอาจทำให้จีนสามารถผลิตบัวหิมะได้มากกว่าในปัจจุบัน

ที่มา: http://www.chinaembassy.org.ro/rom/kjwh/t222498.htm

http://www.chinaculture.org/gb/en_focus/2005-09/13/content_72761.htm

http://english.peopledaily.com.cn/english/200106/13/eng20010613_72510.html

http://www.chinataiwan.org/web/webportal/W5180047/Uadmin/A5614792.html

http://www.china.org.cn/english/2001/Mar/9288.htm