นับตั้งแต่ภิกษุผู้ใหญ่นาม
ถันเยี่ยนเฟิ่ง
ได้ดำริให้มีการขุดเจาะถ้ำผาที่เชิงเขาอู่โจวซัน
จวบจนถึงวันนี้ ถ้ำผาหยุนกัง
ได้เปล่งพลังศรัทธาแห่งบวรพุทธศาสนา มายาวนานถึง
1,500 กว่าปีแล้ว
ถ้ำผาหยุนกังใช้เวลาในการดำเนินการขุดเจาะถ้ำ
และช่องเขาทั้งที่ปรากฏเป็นคูหาใหญ่และเล็กรวมทั้งสิ้นเกือบ
50 ปี ใช้แรงงานช่าง 40,000 กว่าคน
ในจำนวนนี้มีผู้มีจิตศรัทธาจากประเทศศรีลังกาเดินทางมาร่วมในการรังสรรค์ผลงานครั้งประวัติศาสตร์นี้ด้วย
|
|
|
รูปสลักพระอมิตตาพุทธ
ที่ถ้ำผาหยุนกัง |
|
 |
 |
กลุ่มโบราณสถานถ้ำผาหยุนกังที่เห็นในปัจจุบัน
คือส่วนที่ทางรัฐบาลจีนได้ประกาศในปีค.ศ.1961
ให้เป็นส่วนหนึ่งในการดูแลรับผิดชอบของหน่วยงานอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของชาติ
อาณาบริเวณทั้งหมดแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ
ถ้ำผาทิศตะวันออก กลาง และทิศตะวันตก
โดยที่กึ่งกลางคูหาในแต่ละถ้ำจะมีแท่นบูชาพระพุทธรูป
รูปคชสารถวายรวงผึ้ง
และช่องเขาใหญ่กลางเล็กกระจายอยู่แน่นขนัด
บริเวณถ้ำผาทิศตะวันออกส่วนใหญ่มีหินสลักรูปเจดีย์เป็นหลัก
ซึ่งเดิมทีเรียก ถ้ำเจดีย์
ส่วนถ้ำผาส่วนกลางในแต่ละถ้ำจะแบ่งเป็นห้องด้านหน้าและหลัง
มีพระประธานประดิษฐานอยู่ตรงกลาง
ทั่วผนังถ้ำและตามกำแพงเต็มไปด้วยประติมากรรมสลักนูน
สำหรับบริเวณถ้ำทิศตะวันตก
เต็มไปด้วยช่องเขาขนาดกลางและเล็ก
และเสริมแต่งด้วยแท่นบูชาขนาดย่อม
งานสลักในถ้ำส่วนนี้ได้รับการบูรณะหลังสุด
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นงานศิลปะภายหลังจากย้ายเมืองหลวงจากเว่ยเหนือมาที่เมืองลั่วหยัง
ในยุคราชวงศ์เหนือ
|
งานศิลปะที่ปรากฏอยู่ทั่วถ้ำผาหยุนกังงามวิจิตรด้วยฝีมือแกะสลักอันละเอียดลออ
อีกด้านหนึ่งก็เต็มไปด้วยมนต์ขลัง
อลังการโอ่อ่าน่าเกรงขาม
และยังสะท้อนถึงศิลปะและเทคนิคการสลักเสลาหินผาอันล้ำเลิศ
ที่เจริญรุ่งเรืองและตกทอดมาจากต้นแบบในสมัยฉิน-ฮั่น
นอกจากนี้ยังผสมผสานศิลปะคันธารของอินเดียมาไว้อย่างกลมกลืน
นับเป็นงานศิลปะที่ควรค่าในการศึกษาทั้งในแง่ศิลปศาสตร์
สถาปัตยกรรมศาสตร์
ยิ่งไปกว่านั้น
เนื้อหาเรื่องราวที่อยู่บนภาพสลักนูนในถ้ำผาแห่งนี้
ยังเก็บงำข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่มีค่ายิ่งต่อการศึกษาด้านโบราณคดี
คติความเชื่อ และดนตรีในยุคโบราณด้วย
ดังเช่น
ภาพประกอบที่สาม
ซึ่งเป็นภาพภายในถ้ำผาหยุนกังคูหาที่ 6 ณ
กึ่งกลางถ้ำประกอบด้วยเสาเจดีย์ 2 ชั้นสูง 15 เมตร
ยอดเสาเชื่อมต่อกับเพดานถ้ำ
แต่ละชั้นมีรูปสลักทั้งสี่ด้าน เป็นรูปพระพุทธเจ้า
พระโพธิสัตว์ พระอรหันต์ และนางฟ้า
เพดานถ้ำแกะสลักรูปเทวดาทรงพาหนะต่างๆ 33 องค์
ที่ผนังถ้ำแกะสลักเป็นเรื่องราวของการแสดงธรรมเทศนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
|
|
|
รูปสลักนางฟ้า
ในถ้ำผาหยุนกังคูหาที่ 6 |
|
 |
แม่แบบศิลปะถ้ำเชื้อสายจีน
ประติมากรรมรูปสลักนูนที่ถ้ำผาหยุนกังเกิดขึ้นจากการเจาะสกัดหินบนผนังเขา
มีความยาวกว้างใหญ่จากทิศตะวันออกจรดทิศตะวันตกราว
1 กิโลเมตร ประกอบด้วยถ้ำผาใหญ่ 45 คูหา
และช่องเขาใหญ่เล็กซึ่งเป็นแท่นบูชาพระพุทธรูปที่สำคัญ
252 แท่น
รูปสลักนูนที่ปรากฏอยู่ทั้งภายในและภายนอกมากกว่า
51,000 ชิ้น
รูปสลักขนาดใหญ่สุดสูงถึง 17 เมตร
เล็กสุดสูงไม่กี่เซนติเมตร รูปสลักพระโพธิสัตว์
ยักษ์ และนางฟ้าอรชรอ่อนช้อยมีชีวิตชีวา
งานสลักบนยอดเจดีย์วิจิตรตระการตา
สะท้อนศิลปะแนวเหมือนจริง (เรียลลิสม์
Realism)ในยุคสมัยฉิน-ฮั่น ( 221-220
ก่อนคริสต์ศักราช)
ขณะเดียวกันยังเป็นต้นธารของศิลปะแนวจินตนิยม
(โรแมนติก Romanticism) ในยุคราชวงศ์สุย-ถัง
(ค.ศ.581-907)
|
|
|
รูปสลักพระโพธิสัตว์ในคูหาที่ 11
ซึ่งตกแต่งด้วยเสาเจดีย์รูปสี่เหลี่ยม
แกะสลักทั้งสี่ด้านด้วยรูปพระพุทธเจ้า
ด้านตรงสลักรูปพระโพธิสัตว์ซึ่งได้รับการดูแลรักษาอย่างสมบูรณ์
ตามผนังเจาะเป็นช่องแท่นบูชาเล็ก
ภายในบรรจุพระพุทธรูปองค์เล็ก
และรูปสลักต่างๆ |
|
 |
 |
เนื่องจากใช้เวลาในการก่อสร้างข้ามรัชกาลถึงครึ่งศตวรรษ
ทำให้รูปสลักหินที่ถ้ำผาแห่งนี้มีความแตกต่างซึ่งแบ่งออกเป็น
3 ยุคสมัยด้วยกัน คือ ยุคแรก ยุคกลาง
และยุคหลัง
โดยรูปสลักในยุคแรกนั้นจะมีลักษณะยิ่งใหญ่น่าเกรงขาม
เรียบง่ายแต่มีพลัง
แสดงออกด้วยอารมณ์บริสุทธิ์ใสซื่อ
ในขณะที่รูปสลักของยุคกลางกลับมีรายละเอียดมาก
งานสลักประณีตบรรจง
การประดับตกแต่งด้วยเครื่องทรงอลังการ
ซึ่งสะท้อนศิลปะอันเป็นเอกลักษณ์ในสมัยราชวงศ์เหนือที่เต็มไปด้วยลวดลายงามวิจิตร
ขณะเดียวกันก็โอ่อ่ารโหฐาน
ส่วนรูปสลักในยุคหลังนั้น
ถึงแม้จะมีขนาดค่อนข้างเล็ก
แต่มีฝีมือการแกะสลักที่สามารถถ่ายทอดภาพลักษณ์ของบุคคลที่มีความสะโอดสะอง
และความรูปงามหล่อเหลาได้อย่างมีแบบแผน
ทั้งนี้รูปแบบการสลักหินเช่นนี้ยังถือเป็นแม่แบบของความงามทางศิลปะ
ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวแถบภาคเหนือของจีนในเวลาต่อมา
รูปสลักที่ถ้ำผาหยุนกังนอกจากจะนำเสนอเนื้อหาสาระเกี่ยวกับมหรสพดนตรี
เครื่องดนตรีโบราณ การละเล่น
กายกรรมต่างๆในยุคอดีต
ซึ่งเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญแล้ว
ยังสะท้อนถึงความเลื่อมใสศรัทธาในพุทธศาสนา
และวิถีชีวิตในสังคมยุคราชวงศ์เหนือที่หาดูได้ยากอีกด้วย
|
|
|
พระพุทธรูปยืน ณ
กิ่งกลางคูหาที่ 18 สูงราว 15
เมตร
ห่มจีวรที่แกะสลักเป็นพระพุทธรูปพันองค์งดงามพลิ้วไหว
|
|
 |
|
 |
|
|
รูปสลักภายนอกถ้ำที่เจาะผนังเขาเป็นรูปพระพุทธรูป
ที่คูหาหมายเลข 20 |
|
 |
ในด้านศิลปะแล้ว
ถ้ำผาหยุนกังมีลักษณะเป็นพุทธศิลป์แบบจีน
ที่มีวิถีการเจริญงอกงามมาจากพุทธศิลป์ของอินเดียและพุทธศิลป์แถบเอเชียกลาง
เป็นกระจกสะท้อนถึงกระบวนการสรรสร้างประติมากรรมทางศาสนาพุทธที่ค่อยๆแผ่ขยายเข้ามาสู่ประเทศจีน
และสอดแทรกอยู่ในวิถีชีวิตชนชาวจีนซึ่งก่อนหน้านี้ไม่เคยมีปรากฏมาก่อน
ด้วยเหตุนี้จึงพัฒนาขึ้นเป็นศิลปะเฉพาะตัวนามว่า
ศิลปะแบบหยุนกัง
ซึ่งกลายมาเป็นจุดเปลี่ยนในเส้นทางการเจริญเติบโตของพุทธศิลป์ในจีนที่สำคัญ
และยังส่งอิทธิพลถึงงานศิลปะถ้ำในที่ต่างๆของประเทศด้วย
อาจกล่าวได้ว่า
ศิลปะถ้ำแบบหยุนกังเป็นจุดกำเนิดของรูปแบบงานศิลปะถ้ำเชื้อสายจีนโดยแท้
ถ้ำผาหยุนกังที่เมืองต้าถงเป็นสุดยอดของงานศิลปะรูปสลักหินของจีนแห่งยุคศตวรรษที่
5
และเป็นหนึ่งในสามของขุมทรัพย์ด้านศิลปะการแกะสลักหินที่ลือนามไปทั่วโลก
ทั้งนี้ถ้ำผาอันโด่งดังของประเทศจีนอีกสองแห่งคือ
ถ้ำผาหลงเหมิน ในมณฑลเหอหนัน
และถ้ำผาม่อเกาคูที่เมืองตุนหวง ในมณฑลกันซู่
ซึ่งงานประติมากรรมที่ถ้ำผาทั้งสองแห่งนี้
ก็ได้รับอิทธิพลจากงานแกะสลักหินของถ้ำผาหยุนกังระดับมากน้อยแตกต่างกันไปด้วย
|
|
|
ส่วนหนึ่งของรูปสลักในถ้ำผาหยุนกัง
(ราชวงศ์เหนือ
รัชสมัยซิงหยวนถึงไท่เหอ ปีที่ 18
ค.ศ.471-494) |
|
 |
|
รูปสลักองค์พระครึ่งบนที่ได้รับการดูแลรักษาในสภาพค่อนข้างสมบูรณ์
พระพักตร์กลมกลึงอิ่มเอิบ
พระกรรณยาวคล้อยจรดพระอังสะ พระเนตรฉายแววเมตตา
ห่มจีวรลวดลายประณีตบรรจง
ท่วงท่าแข็งแกร่งเปี่ยมด้วยพลัง
ผลงานที่เปรียบเสมือนเป็นเอกลักษณ์ของ
ศิลปะหยุนกัง (ภายนอกถ้ำคูหาที่ 20)
|
ภาพสลักภายในถ้ำ
แต่ละคูหาจะมีพระประธานองค์ใหญ่
และช่องเขาเล็กใหญ่รายล้อมทั่วผนังถ้ำ
ภายในช่องเขาเหล่านี้ประดิษฐานพระพุทธรูปองค์น้อย
บ้างแกะเป็นเรื่องราวของพระพุทธองค์ นางฟ้า
หรือเทวดา ฯลฯ
|
ข้อมูล
มรดกโลกทางวัฒนธรรม ปีค.ศ.2001
ที่ตั้ง- เชิงเขาอู่โจวซัน
ห่างจากเมืองต้าถงไปทางทิศตะวันตก 16 กิโลเมตร ในมณฑลซันซี
ปี่ที่สร้าง- เริ่มสร้างในปี
ค.ศ.453 (ปีที่ 2 แห่งรัชสมัยซิงอัน ราชวงศ์เหนือ)
สร้างเสร็จในปี ค.ศ.494
อาณาเขต- หินสลักบนผนังเขายาวราว
1 กิโลเมตร
ข้อมูลเดินทาง -
เมืองต้าถงเป็นแหล่งท่องเที่ยวใกล้กรุงปักกิ่ง
(360 กม.)
สามารถเดินทางสู่เมืองต้าถงด้วยรถยนต์หรือรถไฟ
เมื่อลงที่สถานีรถไฟเมืองต้าถง
มีรถโดยสารประจำทางสายพิเศษ
มุ่งสู่แหล่งท่องเที่ยวถ้ำผาหยุนกัง หรือนั่งรสบัส
(5 หยวน) หรือใช้บริการเท็กซี่ (ราคาประมาณ 30
หยวน)
ราคาบัตรผ่านประตู - 60
หยวน
(ควรใช้บริการไกด์นำเที่ยวอธิบายระหว่างชม)
แหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในเมืองต้าถง -
เขาอู่ไถซัน(五台山) วัดเสวียนคง(悬空寺)ราคาบัคร 60
หยวน เขตทิวทัศน์เขาเหิงซัน(恒山)
ราคาบัตรขึ้นเขา 20 หยวน
ชมแหล่งท่องเที่ยวในวัดเก็บค่าตั๋วต่างหาก
|